^Yukarı Cık
  
  
  
Get Adobe Flash player

Bizi Takip Edin

Auzef Çocuk Gelişimi Lisans Ders Notları ve Sınavları

Anne Çocuk Beslenmesi 7.Ünite Laktasyon Döneminde Beslenme

LAKTASYON DÖNEMİNDE BESLENME

Laktasyon Dönemi

Doğumdan sonra meme dokularından süt gelmesi ile başlayan döneme laktasyon dönemi denir. Anne ile bebek arasında etkileşimin yaşandığı, bebeğin emmesi ve emmesiyle birlikte gelişimini sağladığı bir dönemdir

Gebelikle birlikte annenin meme dokusunda değişiklikler oluşmaya başlar. Östrojen, prolaktin gibi hormonların artması memenin büyümesine yol açar. Gebeliğin birinci ayından başlayarak memede lobüller ve alveoller yani kese şeklindeki küçük oluşumlar meydana gelir. Prolaktin hormonu süt sentezinde rol oynayan alveolar epitel hücrelerinin oluşmasını sağlar.

Laktasyon nörolojik, psikolojik ve hormonal süreçlerin birleşimi olarak üç ayrı basamağa ayrılır

1)         Mamogenez (memenin büyüme ve gelişmesi)

2)         Laktogenez (süt salgılanmasının başlaması)

3)         Galaktoponez (süt salgısının devamı)

Gebelikte salgılanan çeşitli hormonların (progesteron, östrojen, prolaktin, plasental laktojenik) etkisiyle dokular laktasyon dönemine hazırlanır. Bu evrede meme dokusuna kan akışı artar ve damarlar belirginleşir. Gebeliğin ikinci ayında östrojenin etkisiyle göğüsler büyümeye ve gelişmeye başlar. Bu dönem mamogenez dönemidir.

Laktogenez dönemi ise sütün salgılanmaya başladığı dönemdir. Laktagonez iki aşamadan oluşur. Gebelik sırasında östrojen, progesteron, prolaktin gibi hormonlar meme bezinin büyümesini, olgunlaşmasını sağlar.

Doğumdan sonra laktogenezde önemli rol oynayan iki refleks vardır. Biri süt yapımı refleksi diğeri ise süt inme refleksidir.

Galaktogenez dönemi ise laktogenez döneminde sütün salgılanması ile birlikte başlayan ve sütün devamlılığının olduğu dönemlerdir. Bu dönemde prolaktin hormonu önemli bir etkiye sahiptir. Laktasyonun Evreleri

Anne sütü salgıladığı döneme ve bileşimine göre isimlendirilir. Kolostrum: Doğumdan ilk 5 gün içinde salgılanan süttür.

Geçiş Sütü: Kolostrumdan sonra 5-15 gün diliminde oluşan süttür.

Matüre (olgun) Süt: On beşinci günden sonra salgılanır 

Kolostrum

Doğumdan sonra ilk 5 günde salgılanabilen süttür. Kolostrum olgun süte göre çocuk için daha uygun ögeler içerir ve enfeksiyonlara karşı korur. Kolostrum 5-10 gün diliminde geçiş sütü şeklini alarak 3. hakadan itibaren olgun süt haline gelir

Gebelik döneminde kadınlarda bebek doğduğunda emzirebilmek için prolaktin hormonu salgılanır ve gebeliğin 8. hahasında yükselmeye başlar gebeliğin 16. hahasında koyu yapışkan ve sarımsı madde olan kolostrum (ağız sütü, ilk süt) üretilir. Gebeliğin 20. hahasında memelerden berrak sarı renkli kolostrum gelebilir bu durum emzirmeye hazırlık yapıldığının göstergesidir ve normal kabul edilir göğüs temizliği ise kesinlikle alkol ve sabun kullanılmadan ılık suyla ıslatılmış bezle yapılmalıdır.

Kolostrum özellikleri:

  • Olgun süte göre daha fazla oranda protein içerir
  • Yağ ve laktoz özelliği olgun süte kıyasla daha azdır.
  • A, D ve B12 vitaminlerini, sodyum ve çinko özellikleri olgun süte kıyasla daha yüksektir.
  • Alerji ve intolerans gelişmesini önleyen epidermal büyüme fonksiyonlarını içerir.

Geçiş sütü

Yeni doğanın gelişimsel ihtiyaçlarını karşılamak için süt üretiminde hızlanmanın olduğu dönemdir. Kolostrumdan sonra salgılanmaya başlar. Laktasyonun yaklaşık 7 ile 10. günleri arasında oluşur ve olgun süt salgılanıncaya kadar devam eder

Mature (Olgun) Süt

Laktasyonun bu evresinde ise anne sütünün içeriği olgunlaşır. Yaklaşık olarak 10. ve 14. günlerde salgılanmaya başlar. Olgun sütün %10’unu karbonhidrat, yağ ve protein oluşturur. Geri kalan kısmı sudur. Olgun süt ilk altı ay hiçbir ek gıdaya gerek kalmadan bebek için gerekli besin ihtiyacını karşılar.

Laktasyonda Süt Yapımını Etkileyen Hormonlar

Laktasyonda süt salınımı etkileyen iki önemli hormon vardır. Bunlar prolaktin ve oksitosin hormonlarıdır.

Prolaktin

Sütün salgılanmasını uyaran hormondur. Prolaktin çeşitli protein ve yağların sentezini başlatır. Sütün devamlılığında rol oynar. Bu sebeple doğumdan hemen sonra anne ve bebeğin birlikte olması ve bebeğin emzirilmesi gerekmektedir.

Oksitosin

Beynin tabanındaki hipofiz bezinin arka lobundan salgılanan bir hormondur. Sütün memeden süt kanallarına doğru ilerlemesini ve doğumdan önce doğumun gerçekleşmesini sağlamak için rahim kasılmasını sağlayan hormondur.

Laktasyon Döneminde Tüketilmesi Gerekli Besinler ve Besin Ögeleri

Anne sütü bebek için en mucizevi besindir. Gebeliğinde yetersiz beslenen bir kadın bebeğinin de gereksinimini karşılayamaz. Sağlıklı bir annenin günde ortalama 750-850 ml. süt salgılayabilmesi gerekir. Süt yapımı için günlük 500 kalorilik, normal protein gereksinimine de 15-20 gram (veya 1.2g/kg) gereklidir.

  • Yeterli düzeyde anne sütü üretimi için yeterli miktarda sıvı alınması gerekir. Günde en az 9-12 bardak su içmesi gerekir.
  • Laktasyon döneminde sadece su içilmemelidir. Besin değeri yüksek süt ve günlük hazırlanmış meyve suyu gibi içecekler tercih edilmelidir. Süt ve meyve suyu zengin besin ögeleri içerdiği için anne sütü verimliliğini olumlu yönde etkiler. Örneğin; süt tüketimi kalsiyum, meyve suyu ise C vitamini oluşumunu sağlar.
  • Laktasyon döneminde kesinlikle alkol, uyuşturucu ve sigaradan uzak durulmalıdır.
  • Laktasyon döneminde düşük kalorili diyetler yapılmamalıdır. Çünkü bu diyetler süt üretimini azaltmakta, sütün besin değeri ve kalitesini azalmaktadır. Bu dönemde enerji alımı 1800 kaloriden daha az olduğunda vücut ve bebek için gerekli olan besin ögelerini karşılayamamaktadır.
  • Acı baharatlar, soğan, sarımsak, brokoli, kabak, karnabahar ve kuru baklagiller anne sütünün tadını değiştirebilir veya gaz oluşturabilir. Bu durumda bebekte emmeyi reddetme ve huzursuzluğa neden olabilir. Anne bu tür besinleri daha az yemeli ya da hiç yememelidir.
  • Anne bol bol balık tüketmelidir. Balıkta bulunan ve anne sütü ile bebeğe geçecek olan omega -3, DHA, EPA bebeğin mental gelişimi için çok değerlidir.
  • İçerisinde ne olduğu bilinmeyen gıda maddesi tüketilmemelidir, gıda içerisinde bulunan katkı maddeleri anne sütünden bebeğe geçiş yaparak bebeği zehirleyebilir.
  • Sosis, salam, sucuk gibi içerisinde katkı maddesi bulunduran besinlerden kesinlikle uzak durulmalıdır

Laktasyon Döneminde Enerji ve Besin Öğesi Gereksinmeleri

Enerji ve Besin Öğeleri           Normal Kadın Emzikli Kadın

Enerji (kal/gün)                         2000-2100   2500-2600

Kalsiyum (mg)                                1000                           1000

Protein                                   0.8-1. 0                     1.1-1.4

Çinko (mg/gün)                                 10                                15

Demir                                        18                             18

A vitamini (mg/gün)                      700                                 1200

D vitamini (mg/gün)                           10                               10

C vitamini (mg/gün)               90                              120

Folik asit (mg/gün)                     400                           500

B 12 vitamini (mg/gün)           2.4                            2.8

Anne Sütünün Önemi

Anne sütü; yeni doğan bebekte büyüme ve gelişme için gerekli olan sıvı, enerji ve tüm besin ögelerini içeren, biyo yararlığa yüksek, sindirimi kolay doğal bir besindir. Anne sütünün yapısı bebeğin o anki ihtiyacına göre değişmektedir.

Anne Sütünün Saklanması

Saklama kapları:

  1. Anne sütünü uzun süreli saklamak için sert plastik ya da camdan yapılmış sert kenarlı kaplar tercih edilmelidir. Bu kaplar hava geçirmez özellikte olmalıdır.
  2. Anne sütünü kısa süreli (72 saatten daha az) saklamak için plastik poşetler kullanılabilir.

Saklama koşulları:

  1. Anne sütü sağılmadan ve bebeğe verilmeden önce eller yıkanmalıdır.
  2. Saklama kapları ve süt sağma pompası sıcak, sabunlu suyla yıkanmalı ve durulanmalıdır.
  3. Kalan sütün atılmaması için az miktarlarda depolanmalıdır. Emzirilen bebekler alternatif besleme yöntemine geçtiklerinde bir defada 60-120 ml. alabilirler. 60 ml. saklamak ve bebek hâlâ açsa vermek bitirilmemiş sütün atılmasını önler.
  4. Acil durumlar için küçük miktarlarda (30-60 ml) süt saklanmalıdır. Az miktarda süt, anne bebeğini emzirinceye kadar bebeği sakinleştirebilir.
  5. Anne sütü günde birkaç kere sağılıp birleştirilerek istenen miktar elde edilebilir.
  6. Ilık süt dondurulmuş sütün üzerine eklenmemelidir. Çünkü dondurulmuş sütün kısmen çözülmesine neden olarak bakteri üremesine yol açabilir.
  7. Saklama kabı ağzına kadar doldurulmamalıdır çünkü anne sütü donunca genişler.
  8. Mümkünse kaplar su geçirmez etiket ve mürekkeple etiketlenmelidir.
  9. Bütün saklama kaplarının üzerine sütün sağıldığı tarih yazılmalıdır. Saklanan sütün tadı lipaz aktivitesinden dolayı değişmiş olabilir.
  10. Anne sütü buzdolabında saklanacaksa 2-4 Co sıcaklıktaki buzdolabının orta rafında ve arka tarafında saklanmalıdır.
  11. Süt eğer derin dondurucuda saklanacak ise kapağın açılıp kapanmasından dolayı ısınmasını önlemek için derin dondurucunun arka tarafında saklanmalıdır.
  12. Çözdürülmüş süt buzdolabında 4 saate kadar saklanabilir, ancak tekrar dondurulmaz.
  13. Sağılmış anne sütü mikrodalga fırında ısıtılmamalıdır. Çünkü mikrodalga sütün bazı immünolojik özelliklerine zarar vermektedir.
  14. Dondurulmuş sütün buzu buzdolabında ya da ılık suyun içinde çözdürülür.
  15. Bebeğe vermeden önce kabı sallayarak sıcaklığın karışması sağlanmalı ve sütün sıcaklığı kontrol edilmelidir.

 Kaynak: acikogretim.istanbul.edu.tr

 

Copyright © 2013. Anaokullu.Net Rights Reserved.