^Yukarı Cık
  
  
  
Get Adobe Flash player

Bizi Takip Edin

Auzef Çocuk Gelişimi Lisans Ders Notları ve Sınavları

Gelişim Psikolojisi 2.Ünite Gelişim Psikolojisinde Araştırma Yöntemleri

GELİŞİM PSİKOLOJİSİNDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
Gelişim Psikolojisinde Araştırma Yöntemleri
Bilimsel araştırmalar temelde insan doğasında var olan merak üstüne kuruludur. Önemli bilim insanlarından olan Galileo Galilei “Kuşku bilimin babasıdır” diyerek bilimin temellerinin merak dürtüsüne dayandığını belirtmiştir. Bilinen en önemli bilim insanlarından biri olan Albert Einstein “bilimle ilgili her şey gündelik hayattaki düşüncelerin tasnif edilmesidir” diyerek bu gerçeği vurgulamıştır. Gündelik soruların sistemli soruluşları ve cevap arayışlarına bilimsel araştırma denir
Bilimsel araştırmalar doğaları gereği günümüzde 3 temel başlık altında şekillendirilmektedir. Bunlar; nicel, nitel ve karma araştırmalardır.
Araştırma Yöntemleri
Nicel araştırma
Bu araştırma türünde araştırmacı somut veriler üstüne yönelir. Gelişim için örnek verilmesi gerekirse belirli bir grubun boy ortalaması, yaş ortalaması, kilo dağılımı, IQ puanları vb. Bu verilerin hepsi ölçümlerle elde edilip kişiden kişiye değişmeyecek somut verilerdir.
Nitel araştırma
Bu araştırma türündeyse nicel araştırmanın aksine araştırmacı soyut problemlere cevap aramaktadır. Yine nicel araştırmanın aksine nitel araştırmaların verileri kişiden kişiye değişkenlik gösterebilmektedir. Yani nitel araştırmalar katılımcıların bir konudaki inanışlarını, düşüncelerini, duygularını öğrenmek için yapılan çalışmalardır.
Karma araştırmalar
Araştırmacıların somut ve soyut bilgileri beraber değerlendirerek daha kapsamlı veriler elde etmek amacıyla kullandığı araştırmalardır. Bu araştırma türünde araştırma probleminin en iyi cevabını bulabilmek adına araştırmacılar eş zamanlı veya ardışık olarak veri toplamayı içeren stratejiler kullanmaktadırlar. Bu araştırma türünün verileri hem nicel araştırmalardaki sayısal verileri hem de nitel araştırmalardaki metinsel ve öznel bilgileri içermektedir
Veri Toplama Yöntemleri
Veri toplama yöntemlerini; gözlem, anket ve görüşmeler, standart testler, vaka çalışmaları ve fizyolojik ölçümler olarak sınıflandırmak mümkündür
Gözlem; önemli veri toplama yöntemlerinden birisi olmakla beraber temelde iki tür gözlem vardır. Bunlardan birincisi; laboratuvar gözlemleri diğeri ise doğal gözlemdir. Bu iki gözlem çeşidi arasındaki temel fark gözlemlemek istediğiniz davranış ya da durumu etkileyen ve sizin çalışmanızda yer almayacak olan uyaranları çalışma dışı bırakmaya dayanmaktadır.
Anket ve görüşme; açık uçlu ya da kapalı uçlu sorulardan oluşan bir dizi bilgi toplama yöntemidir. Bu yöntemin avantajı istenilen bilgiyi doğrudan talep edebilme üzerine kurulu olmasıdır. İyi bir anket veya görüşme formunda soruların yanlış anlaşılmalara yer vermeyecek şekilde ve istenen bilgiyi en açık şekilde yansıtacak biçimde hazırlanması gerekmektedir.
Standart testler; bu testler uygulama ve puanlama işlemleri tek tip olan testlerdir. Bu tip testler genelde bireylerin performans karşılaştırmalarını yapma olanağı sağlar. Bu tip testlerin genelde avantajı çoklu olarak uygulanabilmesi ve uygulama esnasında farklılık göstermemesidir fakat bu tip testlerin bireylerin davranış,duygu ve durumlarının koşullara göre değişmez olduğunu var saymaları aldıkları eleştirilerden biridir
Vaka çalışmaları; bireysel bilgi toplamaya yönelik başka bir deyişle tek bir bireyin tüm yönlerini ele alan ve durumunu derinlemesine inceleyen çalışmalardır. Bu çalışmada tek bir bireye dair derinlemesine ve çok ayrıntılı bilgi toplanırken bu çalışmalarda dikkat edilmesi gereken şey çalışmanın genellenmesinde sorunlar olmasıdır.
Fizyolojik ölçümler; bu veri toplama yöntemi son yıllarda yaşanan bilimsel gelişmelerle beraber daha çok talep gören bir yöntem haline gelmiştir. Artık bireylerin fizyolojik ölçümleri yapılarak vücudunda yaşanan değişikliklerin gelişimsel tanımları yapılabilmektedir.
Gelişim psikolojisinde de çalışmaların yürütülebilmesi için bazı çalışma desenlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bunlar; betimleyici, korelasyonel ve deneysel desenler olmak üzere 3 başlık altında sınıflandırılabilir.
Araştırma Desenleri
Betimleyici araştırma; Betimleyici araştırmalarda amaç adından da anlaşılacağı gibi belirli bir durumu ya da bireyi tanımlamaktır. Bu araştırma türünde neden sonuç ilişkisi aranmaz bunun yerine durum karşısındaki davranış incelenir ve davranış ya da durum olduğu gibi ortaya konmaya çalışılır. Bu araştırma deseninde daha önce yukarı da belirtilmiş olan tüm veri toplama yöntemleri kullanılabilir.
Korelasyonel araştırma; Korelasyonel araştırmanın amacı iki veya daha fazla durum arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu araştırma türünde bileşenler arasında ilişki olup olmadığı ya da var olan ilişkinin pozitif yönlü mü negatif yönlü mü olduğu araştırılır. Pozitif yönlü ilişki ilişkinin paralelliğini gösterir yani eğer bileşenlerden birinde bir artış ya da azalış görünüyorsa diğerinde de aynı artış ya da azalış görülür.
Deneysel araştırma; deneysel araştırma araştırmacıların en çok kullandığı yöntemlerden biridir. Bu araştırmayı diğer araştırmalardan ayıran en belirgin özellik değişkenlerin kontrol altına alınabilmesidir. Değişkenlerin kontrol altına alınabilmesiyse araştırmacıya problemine giden en net cevabı bulma hakkını sağlayabilmektedir. Bu araştırma genelde neden ve etkilerin tespit edilebilmesi için kullanılsa da diğer araştırma yöntemlerine nazaran daha maliyetli olması dolayısıyla kullanımı her zaman mümkün olmayabilir
 Bu üç basamak kesitsel, boylamsal ve ardışık olmak üzere sınıflandırılır.
Kesitsel yöntem çalışmaları; bu tür çalışmalar genelde kısıtlı zamanda veri toplama gerektiren durumlar için kullanılır. Bu yöntem zaman açısından çalışmacıya avantaj sağlasa da farklı yaşam tecrübelerinin ve deneyimlerinin etkisini göz ardı etmesine neden olmaktadır
Boylamsal yöntem çalışmaları; Bu çalışma yönteminde araştırmacı aynı katılımcılarla uzun soluklu çalışmalar yürütür. Yine aynı örnek üzerinden bu çalışma türünü ele almak gerekirse aynı probleme boylamsal olarak yaklaşıldığında ilk ergenliklerinde seçilmiş olan gruba bu dönemde stresle başa çıkma testi uygulanıp ardından belirli aralıklarla test uygulaması devam ettirilerek son olarak da ilk yetişkinliklerinde test tekrarlanarak aradaki değişim ele alınabilir.
Ardışık yöntem çalışmaları; bu çalışma yöntemi hem boylamsal hem de kesitsel yöntemleri beraber kullanma olanağı sağlayarak iki yönteminde avantajlarından faydalanma ve dezavantajlarından kaçınma şansı doğurur.
Gelişim Psikolojisi Çalışmalarında Etik İlkeler
Yunanca “ethos” sözcüğünden türetilen etik; insanın toplumsal ölçekte kendisini ve çevresini etkileyen eylemleri ve bu eylemlerle ilgili düşünce süreçleri ile ilgilidir. Araştırma etiği ise araştırmacıların mesleki esasları içselleştirmesi; hem bilimin ilerleyişine hem de diğer araştırmacıların gelişimine ket vurmayacak eylemlerde bulunmaları ile ilişkilendirilir. Araştırma etiğine dair maddeler ve bu maddelere dair geniş açıklamalar Amerikan Psikoloji Derneği (American Psychological Association-APA) tarafından ilk kez 1953yılında “Ethical Standards Of Psychologists” adıyla yayımlanmış ardından gerekli görüldüğünde güncellemeleri gerçekleştirilmiştir.
1)         Zarardan koruma ve yarar sağlama (Beneficence and Nonmaleficence):Bu maddeyle araştırmacının çalıştığı kişi ya da kurumları olası her türlü zarara karşı koruması gerektiği vurgulanmaktadır.
2)         Bilgilendirme ve Onay (Fidelity and Responsibility): Bu maddeyle çalışmanın tüm katılımcılarının(çocuk ya da yaşlı) çalışmanın işleyişi, olası riskler ve çalışma boyunca sahip olacakları haklar konusunda bilgilendirilmesi sağlanmıştır.
3)         Doğruluk (Integrity): Bu maddeyle araştırmacıların çıkar gözetmemesi ve aldatmacada bulunmaması sağlanmaktadır. 
4)         Adalet- Hakkaniyet (Justice): Bu madde kapsamında araştırmacıların herkese eşit derecede bilgilendirme sağlama, araştırma sonuçlarına ulaşma ve araştırmalara katılım gösterme hakkını tanıması güvence altına alınmıştır.
5)         İnsan hakları ve onuruna saygı (Respect for People’s Rights and Dignity): Araştırmacılar yaş, cinsiyet, cinsiyet kimliği, ırk, etnisite, kültür, ulusal köken, din, cinsel yönelim, engellilik, dil ve sosyo-ekonomik duruma dayalı olanlar da dâhil olmak üzere kültürel, bireysel ve rol farklılıklarını tanımalı ve bunları dikkate alarak davranmalıdırlar.
APA etik konusunu bu 5 madde üstünden temellendirerek ele alırken, Çocuk gelişimi araştırmaları topluluğu (Society for research in child development-SRCD) özellikle çocuk katılımcılarla yürütülecek çalışmalar üzerinde durarak bu 5 madde üstünden temellendirilmiş ve genişletilmiş 16 maddelik bir etik raporu paylaşmıştır. Bu maddeler;
1)         Zarar vermeme (Non-Harmful Procedures): Bu maddeyle çalışmalarda katılımcıların fiziksel ya da ruhsal olarak zarar görmesinin önüne geçilmiştir.
2)         Bilgilendirme ve onay (Informed Consent): Katılımcının çalışmanın gerekliliklerini ve yükümlülüklerini bilmesi ve kabul etmesi sağlanmıştır.
3)         Aile onayı (Parental Consent): Katılımcılar ebeveyn gözetimi altında oldukları ve yaşları dolayısıyla çalışmanın fayda ve zararları ya da koşullarını tam olarak algılayamayacakları aynı zamanda imza yetkilerinin de bulunmayabileceği gerçeği düşünüldüğünden aileyi çalışma hakkında bilgilendirmek ve onayını almak gerekmektedir.
4)         Ek onaylar (Addıtıonal Consent): bu kapsamda çalışmanın yürütüleceği kurum ya da kuruluşların da iznine ihtiyaç duyulmaktadır.
5)         Teşvikler (Incentives): Çalışmanın gerçekleştirilebilmesi için çocuk katılımcılara yöneltilen teşviklerin katılımcının hayat standartlarının çok dışında olmaması ve bu teşviklerin adil olması gerekmektedir.
6)         Aldatma (Deception): Çalışmanın açık olması talep eden bir durumdur fakat çalışmanın devamlılığı için her hangi bir aldatmacanın gerçekleştirilmesi gerekiyorsa bu konuda çocuğun ve ailenin yararı dikkate alınmalı.
7)         Anonim (Anonymity): Çalışma kapsamında bilgilerine ulaşılan kurumlar için izin alınmalı izin alınan kişinin bu bilgilerle ilgili izin yetkisine sahip olduğundan emin olunmalı ve paylaşılan bilgilerin şahısların gizliliğini ihlal etmemesine özen gösterilmelidir.
8)         Taraflar arası sorumluluklar (Mutual Responsibilities): Çalışmanın başlangıcından itibaren araştırmacı ve vasiler arasında net bir mutabakat sağlanmalı ve bu aşamada çocuğun iyiliği göz önünde bulundurulmalıdır.
9)         Risk durumu (jeopardy): Araştırma esnasında çocuğun her hangi bir şekilde risk altında olabileceği bir durumla karşılaşıldığında araştırmacı hem aile ile hem de alan uzmanları ile görüşerek durumu değerlendirmeli ve çocuğun iyiliği esas alınacak şekilde araştırma ilerletilmelidir.
10)       Beklenmedik sonuçlar (Unforeseen Consequences): Araştırma sonucunda ön görülemeyen istenmeyen bir durumla karşılaşılması halinde araştırmacı sorunun çocuğun yararına olacak şekilde çözümü konusunda yükümlüdür.
11)       Gizlilik (Confıdentiality):Araştırmacı katılımcıların kimlik bilgilerini koruma altına almakla yükümlüdür.
12)       Katılımcıların bilgilendirilmesi (Informing Participants): Araştırmacı araştırmanın bitiminde sonuçları katılımcıyla anlayabileceği şekilde paylaşmalı eğer sonuçların paylaşılmaması gerekliliği varsa bu durumun katılımcının zararına sebep olmayacağından emin olmalıdır.
13)       Sonuçların raporlaştırılması (Reporting Results): Araştırmanın raporlaştırılması sürecinde araştırmacı katılımcı ve ailesi için sorun teşkil edecek paylaşımlarda bulunmamalı raporu yazarken katılımcının haklarına saygı göstermelidir.
14)       Bulguların sunumu (Implications Of Findings): Araştırmacılar, araştırmalarının sosyal, siyasi ve insani sonuçlarına dikkat etmeli ve araştırmadan elde edilen bulguların sunumunda dikkatli davranmalıdırlar.
Topluluğun ilk 14 maddesinden bağımsız olarak son 2 maddesi topluluk üyelerine yönelik yaptırımları kapsamaktadır ve bu maddeler 14 maddelik araştırma etiği ilkelerinden sonra yayımlanmıştır. Araştırma etiği kapsamında değil SRCD kapsamında ele alınmaktadır.
15)       Bilimsel kötüye kullanma (Scientific Misconduct) : Bilimsel bilginin kötüye kullanımından kaçınmak, kasıtlı olarak yanlış, eksik ya da çalıntı sonuçlar paylaşmamak araştırmanın güvenilirliği açısından önemlidir.
16)       Bireysel kötüye kullanma (Personal Misconduct): Bu madde kapsamında bireysel işlenen ağır suçlar doğrultusunda topluluğun üyenin üyeliğinin iptalini gerçekleştirebilmesi sağlanmıştır.
SRCD bu maddeler ve içerikleriyle çocuk çalışmalarında dikkat edilmesi gereken kuralların genel hatlarını 1991’de belirtmiştir

Kaynak: acikogretim.istanbul.edu.tr

 

Copyright © 2013. Anaokullu.Net Rights Reserved.